Wigilia i Święta Bożego Narodzenia w zasadzie już za nami. Dziś kojarzą się przede wszystkim z rodzinną atmosferą i uśmiechami na twarzach. Nie zawsze jednak świąteczny czas był radosny. Smutną i skromną Wigilią była okupacyjna, szósta Wigilia 1944 roku.

Wówczas to już od świtu 23 grudnia stały kolejki przed piekarniami z nadzieją, że może będzie dostępne jakieś odświętne pieczywo. To nikogo nie dziwiło. Ale, jak zauważył gorliczanin, Władysław Zabierowski, obserwator tamtych dni, zdumiały go kobiety stojące w kolejkach do fryzjera. Skomentował to tak: „na szczęście wojna nie przeszkadza im być kobietami”.

Kalendarzowa Wigilia wypadała w 1944 roku w niedzielę, więc świętowanie rozpoczęło się w sobotę 23 grudnia.

Przygotowanie tradycyjnej Wigilii graniczyło z cudem ze względu na ceny, kartki na żywność i braki na rynku. Ludzie zmuszeni byli szukać zamienników kluczowych składników świątecznych dań. Potrawy przyrządzano więc z substytutów. Zamiast cukru i miodu do pierników trafiała marchewka, jajka zastępował proszek jajeczny. Na stołach królowały ziemniaki, kapusta, groch. O rybach można było tylko pomarzyć. Zamiast nich podawano kotlety z soi i jaj.

Choinki, o ile ktoś je zdobył, były ubogie, zdobione pozostałościami z lepszych czasów i tym, co można było własnoręcznie wykonać ze słomy, kolorowych bibułek, szyszek, uzupełniane jeszcze czymś z niczego.

Pod choinkę dzieci dostawały zabawki ręcznie robione przeważnie z recyklingu, a dorośli praktyczne prezenty m. in. w postaci szalików czy czapek wydzierganych na drutach.

Nikt nikomu nie życzył tak jak dziś, wesołych Świąt, lecz zawsze spokojnych, bo w warunkach okupacyjnego koszmaru nie mogły być wesołe.

Przy stole rozmawiano o plotkach wojennych, opowiadano polityczne dowcipy, gdyż nie zginęło poczucie humoru. I oczywiście cicho kolędowano. Zmieniano słowa pastorałek i kolęd i śpiewano np. :

„Dzisiaj w Berlinie, dzisiaj w Berlinie wesoła nowina,

tysiąc bombowców leci do Berlina.

Reichstag się pali, Berlin się wali

Goring ucieka, Hitler się wścieka,

Polacy strzelają, Niemcy uciekają,

Cuda, cuda ogłaszają.

Ze względu na godzinę policyjną pasterka w Gorlicach odbyła się 25 grudnia o godzinie 6.00 rano, co pozwoliło uniknąć niemieckich represji.

O szóstej okupacyjnej Wigilii i czekaniu na wolność pisał w swoich wspomnieniach Władysław Zabierowski:

I znowu czekanie przez pierwszą, trzecią, szóstą Wigilię, dzisiejszą…

Ostatni rok, zapewnia z Londynu Jerzy VI i Churchill, ostatni rok – powtarza z Waszyngtonu Roosevelt i Stalin z Moskwy… Wierzymy, że ostatni, ale dalej czekamy. I tak zamiast snuć własne wspomnienie wigilijno-pasterkowe poświęciłem je dzisiaj wojnie i czekaniu na jej koniec”.

Więcej ciekawych histori związanych z życiem przed laty w Gorlicach znajdziecie w dziale "Gorlice z dawnych lat"

::addons{"type":"facebook-encouragement"}