120 lat siedziby gorlickiego Towarzystwa Gimnastycznego w Gorlicach

Bohaterem dzisiejszego artykułu jest budynek Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”,znany wszystkim Gorliczanom, niedawno odrestaurowany.

Jego uroczyste oddanie nastąpiło jesienią 1906 roku.

Gmach wznosiła firma Grabowskiego z Nowego Sącza, a budową kierowała Komisja Budowlana, w której skład wchodzili członkowie Wydziału oraz inż. Aleksander Skrzyszowski, Feliks Tarczyński i Feliks Żelechowski.

Budynek miał wodociąg, dębowe schody, trzy sklepione piwnice i dach kryty dachówką. Metraż wewnętrzny wynosił 599,7 m2.

W budynku znajdowała się duża sala gimnastyczna wyposażona w nowoczesne jak na tamte czasy urządzenia do ćwiczeń, w razie potrzeby chowane w ścianach, aby nie wpływały ujemnie na akustykę. Były to konie gimnastyczne z łękami, ławeczki do gimnastyki szwedzkiej, drabinki, drążki gimnastyczne, kółka, odskocznie oraz palcaty (kije do fechtunku). Przypominam sobie opowieści mojej Babci Heleny Benisz,która trenowała w tej sali. Najbardziej utkwił mi w pamięci opis ćwiczeń na linach podwieszonych pod sufitem: odbijając się nogą od podłogi przelatywało się na linie nad całą salą!

Salę gimnastyczną „Sokoła” przystosowano do celów widowiskowych, gdyż w przyszłości miała być wykorzystywana też jako teatralna. Ozdobą sceny była piękna kurtyna z malowidłem Apolinarego Kotowicza (1859–1917) – znanego artysty malarza urodzonego w Bieczu, ucznia Jana Matejki, dekoratora teatralnego i ilustratora książek.

W 1910 roku wymieniono kurtynę na nową: malowidło autorstwa Alfreda Długosza i Mieczysława Wyrobka przedstawiało panoramę Gorlic oraz muzy tragedii, muzyki i tańca.

Salę odmalowano, a na ścianach powieszono lokalne wyroby artystyczne.

Nad wejściem do budynku umieszczono odlew sokoła w locie, zaś na zewnętrznej ścianie od ulicy Jagiełły wmurowano płaskorzeźba Orła i Pogoni symbolizująca marzenie o wolnej Polsce – ten sam motyw pojawia się także w herbach powstań listopadowego i styczniowego. Sale oświetlono dwoma lampami gazowo-naftowymi o mocy 800 świec.

W 1912 roku, urządzono tam własną lokalną elektrownię, gdyż Gorlice nie dysponowały publiczną. W ten sposób oświetlono gmach światłem elektrycznym.

Niestety, podczas bitwy majowej 1915 roku gmach uległ częściowemu uszkodzeniu. Szkody oszacowano na 15%, czyli 18 890 koron. Zniszczone zostały: pokrycie dachu i częściowo jego konstrukcja, oszklenie całego budynku, studnia i 14 metrów ogrodzenia.

Na szczęście gmach szybko odbudowano. Dzisiaj, dzięki odrestaurowaniu budynku w 2022 roku stanowi ozdobę ulicy Jagiełły i służy następnym pokoleniom Gorliczan.

Więcej w mojej książce Jagiełły z cyklu Gorlickie ulice, tak je pamiętamy