Gorlicki Zakątek: główna kolej przez Gorlice i planowany dworzec na Zawodziu

Zapraszamy na kolejny felieton Gorlickiego Zakątku -  znów pozostajemy w temacie kolei w Gorlicach! Jeśli Wam się spodoba - odwiedźcie Gorlicki Zakątek na facebooku.

DWORZEC PLANOWANO NA ZAWODZIU. GŁÓWNA KOLEJ MIAŁA PRZECHODZIĆ PRZEZ GORLICE!

Dziś Gorlice leżą na końcu krótkiej linii odchodzącej od głównego szlaku w Zagórzanach. W XIX wieku rozważano jednak zupełnie inny układ. Na mapie z 1873 roku projektowana linia prowadziła z Grybowa przez Gródek, następnie doliną Ropy przez Szymbark do Gorlic, a dalej przez Sokół i Kobylankę w stronę Dukli.

Główny szlak ominąłby więc Biecz, Jasło i Krosno, a Gorlice znalazłyby się bezpośrednio na trasie Kolei Transwersalnej.

W samym mieście dworzec planowano na Zawodziu.

Gorlice czy Zagórzany?

To nie był tylko wczesny pomysł zaznaczony na mapie.

Jeszcze w 1882 roku przebieg tej części kolei pozostawał przedmiotem rozstrzygnięcia. W dokumentacji komisji kolejowej pojawia się alternatywa Grybów–Zagórzany albo Grybów–Gorlice.

4 października 1882 roku Sejm Krajowy Galicji opowiedział się za trasą przez Gorlice i dolinę Ropy zamiast przez Zagórzany i Stróże.

Za takim przebiegiem występowali również przemysłowcy naftowi, kierując petycje do Sejmu Krajowego i c.k. Ministerstwa Handlu. Komisja kolejowa obradująca w Jaśle w lipcu 1882 roku jednogłośnie postanowiła ten wariant szczegółowo zbadać.

Gorlice miały mocne argumenty

Miasto było ważnym ośrodkiem handlowym i jednym z centrów rozwijającego się przemysłu naftowego.

W memoriale z grudnia 1882 roku wskazywano, że w Gorlicach działało dziewięć rafinerii ropy naftowej. Podkreślano również znaczenie handlu zbożem i bydłem oraz ostrzegano, że odsunięcie miasta od głównej linii zaszkodzi jego dalszemu rozwojowi.

Mimo tych argumentów rząd nie uwzględnił wariantu przez Gorlice.

Przeprowadzono oględziny trasy Stróże–Szalowa–Zagórzany, a Gorlicom zaproponowano rozwiązanie zastępcze – osobną, normalnotorową linię odgałęźną z Zagórzan, budowaną na koszt państwa.

Wydział Krajowy próbował jeszcze wywalczyć dla niej możliwie wysoki standard. Domagano się, aby została wykonana tak jak linia główna, uruchomiona równocześnie z nią i zapewniała dogodne połączenia z pociągami kursującymi po Kolei Transwersalnej.

Tak powstał układ, który znamy do dziś.

Dlaczego Gorlic przegrały?

Przez pokolenia powtarzano, że do zmiany przebiegu kolei miał przyczynić się Adam hrabia Skrzyński, właściciel Zagórzan, przemysłowiec naftowy i wpływowy galicyjski polityk.

Według tej wersji miał on zabiegać o wariant przez Stróże i Zagórzany, ponieważ linia przebiegałaby w sąsiedztwie jego pałacu, majątku, a przede wszystkim należącej do niego rafinerii w Libuszy.

Inna wersja mówi o właścicielach transportu konnego, którzy mieli obawiać się utraty dochodów. Jeszcze inne – po prostu o interesach lokalnych elit.

Jeszcze w 1913 roku mieszkańcy Gorlic, walcząc o poprawę połączenia kolejowego, pisali, że linię transwersalną poprowadzono:

„w interesie osób prywatnych […] pustemi polami od Zagórzan po Stróże”.

Ich zdaniem inny przebieg pozwoliłby Gorlicom znaleźć się bezpośrednio na głównej linii kolejowej, a Grybów stałby się ważnym węzłem kolejowym. Ostatecznie jednak węzeł powstał w Stróżach.

Mieszkańcy Gorlic i Grybowa uważali, że oba miasta na tym straciły.

A może Gorlice przegrały... przez śnieg?

Istnieje jeszcze jedna opowieść.

Według niej podczas sporów o przebieg kolei przeciwnicy trasy przez Gorlice, Żmigród i Duklę mieli zwrócić uwagę na bardzo praktyczny problem: zimowe zawiewanie tego obszaru i ryzyko zasypywania torów.

Brzmi niezwykle sugestywnie – zwłaszcza dla każdego, kto zna dzisiejszą drogę na Duklę.

Co wiemy na pewno?

Jedno nie jest legendą:

Kolej Transwersalna przez Gorlice naprawdę była rozważana.

Wariant przez Gorlice i dolinę Ropy był oficjalnie postulowany, popierał go Sejm Krajowy Galicji, zabiegali o niego przemysłowcy naftowi, a komisja kolejowa zdecydowała o jego szczegółowym zbadaniu.

Ostatecznie wybrano inne rozwiązanie.

Na pierwszej z załączonych map – z 1873 roku – zobaczycie planowaną linię prowadzącą przez Gorlice.

Na drugiej – z 1914 roku – sieć, która rzeczywiście powstała. Dwie mapy. Dwa zupełnie różne scenariusze rozwoju Gorlic.

Ale na tym historia gorlickich planów kolejowych się nie skończyła.

Skoro Gorlice nie znalazły się na głównej Kolei Transwersalnej, zaczęto myśleć o poprowadzeniu torów z miasta dalej – przez Karpaty.

Gorlice nie miały być końcem torów

Ale to już historia na kolejny post..

::news{"type":"see-also","item":"45743"}