Zapraszamy na kolejny felieton Gorlickiego Zakątku -  pozostajemy w temacie kolei w Gorlicach! Jeśli Wam się spodoba - odwiedźcie Gorlicki Zakątek na facebooku.

CZY GORLICE STRACIŁY KOLEJ PRZEZ HRABIEGO?

To jedna z najbardziej znanych lokalnych historii. Od pokoleń powtarza się opowieść, że Galicyjska Kolej Transwersalna miała pierwotnie przebiegać przez Gorlice, Szymbark, Ropę i Grybów, jednak ostatecznie poprowadzono ją przez Stróże.

Dlaczego?

Tu zaczynają się legendy.

Według jednej z nich wpływ na decyzję miał mieć Adam hrabia Skrzyński – właściciel rozległych dóbr w Zagórzanach, twórca rafinerii w Libuszy oraz poseł do Sejmu Krajowego Galicji i austriackiej Rady Państwa w Wiedniu.

Inna wersja mówi o interesach właścicieli transportu konnego, którzy obawiali się utraty zarobków związanych z przewozem ropy i towarów. Jeszcze inna wskazuje na wpływ lokalnych elit i prywatnych interesów.

Ale czy rzeczywiście tak było?

W 1913 roku mieszkańcy Gorlic skierowali do władz austriackich memoriał, w którym twierdzili, że przy wytyczaniu linii kolejowej doszło do poważnej niesprawiedliwości.

Pisali wprost:

„linię kolei transwersalnej w interesie osób prywatnych poprowadzono pustemi polami od Zagórzan po Stróże”.

Jak miała wyglądać kolej?

Według autorów memoriału pierwotnie planowano poprowadzenie głównej linii przez:

• Gorlice
• Ropicę Polską
• Szymbark
• Ropę
• Grybów

Ich zdaniem dzięki temu Gorlice znalazłyby się bezpośrednio na głównej linii kolejowej, a Grybów stałby się ważnym węzłem kolejowym. Ostatecznie jednak węzeł powstał w Stróżach.

Mieszkańcy Gorlic i Grybowa uważali, że oba miasta na tym straciły.

"Jeden z najbardziej przemysłowych powiatów Galicji"

W memoriale podkreślano, że powiat gorlicki należał do najbardziej uprzemysłowionych części Galicji. Działały tutaj:

•  liczne kopalnie ropy naftowej
•  rafinerie
•  zakłady przemysłowe związane z przemysłem naftowym

Zdaniem autorów obecny układ kolejowy hamował rozwój całego regionu.

Problem był także z transportem

W dokumencie skarżono się, że wiele wagonów towarowych nie docierało bezpośrednio do Gorlic.

Towary trzeba było przeładowywać w Zagórzanach lub oczekiwać na podstawienie wagonów, co powodowało opóźnienia i straty dla przedsiębiorców.

Gorlice chciały to zmienić.

Po blisko 30 latach mieszkańcy zaproponowali budowę nowego połączenia z Gorlic do Moszczenicy. Argumentowali, że:

• skróciłoby to drogę do Krakowa i Wiednia o około 6 kilometrów,
• zlikwidowałoby konieczność przesiadek w Zagórzanach,
• usprawniłoby transport towarów,
• przyniosłoby korzyści przemysłowi naftowemu,
• pozwoliłoby zrezygnować z utrzymywania osobnej linii Zagórzany–Gorlice.

Co ciekawe, autorzy twierdzili nawet, że inwestycja byłaby korzystna finansowo dla samych kolei państwowych.

A co z Hrabią Skrzyńskim?

Tu zaczyna się największa zagadka.

Według lokalnej tradycji to właśnie Adam hrabia Skrzyński miał zabiegać o przebieg kolei przez Stróże. Nie był przy tym zwykłym właścicielem ziemskim, lecz jednym z najbardziej wpływowych ludzi ziemi gorlickiej oraz znaczącą postacią życia politycznego Galicji.

Nie można jednak wykluczyć, że stawką było coś więcej niż tylko samo położenie stacji. W drugiej połowie XIX wieku pojawiały się projekty budowy linii kolejowej z Zagórzan przez Gorlice i Wysową w kierunku Węgier, a nawet Budapesztu. Gdyby taki projekt zrealizowano, Zagórzany mogłyby stać się ważnym węzłem kolejowym o znaczeniu wykraczającym daleko poza region.

Są również argumenty przemawiające za tym, że o wyborze mogły zdecydować względy techniczne.

Wariant przez Gorlice oznaczałby budowę dodatkowych mostów, prowadzenie linii doliną Ropy oraz większe koszty utrzymania.

Trasa przez Stróże była prostsza i tańsza. Jedno jest pewne..

Ponad ćwierć wieku po wybudowaniu kolei mieszkańcy Gorlic nadal byli przekonani, że ich miasto straciło wielką szansę rozwojową. A winnych tej decyzji wielu z nich upatrywało właśnie w „interesach osób prywatnych”.

Jak myślicie?

Czy legenda o hrabim Skrzyńskim może być prawdziwa?

Czy może o wszystkim zdecydowały względy techniczne i koszty budowy?

Napiszcie, jaką wersję tej historii słyszeliście w swoich rodzinach

::news{"type":"see-also","item":"44768"}