W 1918 roku, po odzyskaniu niepodległości, pierwszym naczelnikiem Urzędu Pocztowego został Władysław Gaweł, jego następcą (od 1922 roku) był Jan Cyrkowicz. W 1930 roku stanowisko naczelnika objął Józef Maziarski.

Za jego kadencji, w 1935 roku Urząd Pocztowy przekształcono w Obwodowy Urząd Pocztowo-Telegraficzny z podlegającymi mu wszystkimi placówkami pocztowymi.

Tuż przed wybuchem II wojny światowej, podobnie jak podczas I wojny, Urząd Pocztowy ewakuowano. Niemcy po wkroczeniu do Gorlic zajęli budynek i majątek Poczty Polskiej, 31 października 1939 roku uruchamiając Niemiecką Pocztę Urzędową Wschód (Deutsche Post Osten) przeznaczoną do obsługi ludności cywilnej.

Wprowadzono do obiegu początkowo niemieckie znaczki pocztowe, później niemieckie z przedrukiem, z kolei polskie znaczki z przedrukiem – z „gapą” – niemieckim orłem ze swastyką. W sierpniu 1940 roku ukazały się znaczki pocztowe Generalnego Gubernatorstwa z widokami zabytkowych budowli. „Przedruki” były to nadrukowane na oryginalne znaczki napisy i symbole Generalnego Gubernatorstwa oraz kwoty opłat, co miało też symboliczne znaczenie podkreślające dominację nad podbitym krajem.

W kontekście gorlickiej poczty ciekawostką jest, że jeden z przedrukowanych polskich znaczków przedstawiał patrona ulicy, przy której placówka się znajduje – króla Władysława Jagiełłę wraz z małżonką Jadwigą.

Polacy mogli wysyłać kartki pocztowe, listów nie. Przyjmował je żołnierz niemiecki w okienku. Skrzynki pocztowe były zalepione. W okresie początkowym nadawane kartki, a potem i pierwsze listy (otwarte) były cenzurowane. Opłaty odbywały się znaczkami niemieckimi „Hindenburg”. Kartka fen.=12 groszy. Używano kasowników gumowych wojskowych, tuszu fioletowego.

Sporadycznie bywał kasownik polski metalowy, z tuszem czarnym. Od początku 1940 roku personel poczty był mieszany, polsko-niemiecki.

Polakom nie wolno było mieć radioodbiorników, a uprawnieni Niemcy opłacali abonament na poczcie specjalnymi znaczkami.

W czasie II wojny światowej piękną kartę w historii poczty zapisali jej pracownicy pod dowództwem Józefa Plebańczyka (ps. „Biecki”, „Pokrywka” oraz „Władysław”) i Józefa Maziarskiego (ps. „Kamiński” i „Adamski”), byłego naczelnika Urzędu Pocztowego (ze stanowiska zwolnili go Niemcy). Plebańczyk już w 1939 roku został członkiem gorlickiej komórki Tajnej Organizacji Wojskowej. Stworzył wywiad wojskowy w Obwodzie Gorlice AK i kierował nim. Poobsadzał zaufanymi ludźmi, głównie pocztowcami, których doskonale znał działy telefoniczne i segregacji listów.

Założony przez nich podsłuch telefoniczny Gestapo i żandarmerii dostarczał informacji pozwalających uprzedzać zamiary wroga oraz demaskował konfidentów. Natomiast pracownicy działu segregacji ratowali wolność i życie setkom ludzi, wyłapując donosy pisane z zemsty lub przez zdrajców, a grożące śmiercią lub obozem koncentracyjnym. Biorący udział w tej misji, narażający życie pocztowcy są najczęściej nieznani z nazwisk, ale w naszej pamięci pozostaną bohaterami.

Józef Maziarski, ps. „Kamiński” przypłacił życiem czynną działalność w ruchu oporu. Niemcy zamordowali również pocztowców Jana Stasiowskiego i Juliana Śliwę, a Henryk Wiatrak zginął w walce z nimi. Plebańczyk po aresztowaniu Maziarskiego kontynuował swą podziemną walkę aż do wyzwolenia.

W czasie działań wojennych budynek niewiele ucierpiał i Urząd Pocztowy w Gorlicach reaktywował działalność już 22 stycznia 1945 roku.

::photoreport{"type":"check-for-article","item":"7153"}

::news{"type":"see-also","item":"41945"}