Zamknij

Gorlicka pamięć o powstaniu styczniowym

10:00, 23.06.2023 Urszula Karasińska

Pierwszym znakiem pamięci gorliczan o powstaniu styczniowym jest pomnik powstańców na cmentarzu parafialnym, który poświęcono 1 czerwca 1913 roku. Powstał z inicjatywy Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” dla uczczenia 50. rocznicy wybuchu powstania styczniowego. Zaprojektował go Zygmunt Fedorski ze Lwowa. Kiedy w latach 1963 – 1964 odnawiano pomnik, po bokach cokołu umieszczono nazwiska ochotników – powstańców z ziemi gorlickiej. Tablice ufundowała gorlicka Polonia ze Stanów Zjednoczonych. Ponowną renowację pomnika przeprowadzono w 2013 roku. Od ponad 100 lat gorliczanie składają tam kwiaty i palą znicze, pamiętając o tych, którzy walczyli o naszą niepodległość.

Przy ulicy Węgierskiej stoi krzyż z datą 1863. Dotyczy więc z całą pewnością powstania styczniowego. Niestety nie dotarłam do żadnych informacji związanych z jego budową, autorem lub fundatorem. O krzyż dbają okoliczni mieszkańcy, składają kwiaty i palą znicze. Jeśli ktoś z czytających ten artykuł zna jakieś fakty dotyczące tego krzyża, bardzo prosimy o kontakt z redakcją portalu.

 

Pamiętamy też do dzisiaj o Andrzeju Kujawskim, który żył w latach 1843 – 1937, a zmarł jako ostatni z gorlickich ochotników, biorących udział w powstaniu styczniowym. Był on powroźnikiem (rzemieślnik wyrabiający powrozy, liny), mieszkał przy ulicy Cmentarnej i Stróżowskiej.

na zdjęciu: dzieci z sąsiedztwa z Andrzejem Kujawskim

Jako ochotnik brał udział w bitwie pod Komorowem. Został tam ranny w nogę i dostał się do niewoli. W 1867 roku, w wyniku carskiej amnestii powrócił do Gorlic, gdzie cieszył się powszechnym szacunkiem. Brał czynny udział w życiu społecznym Gorlic, uczestnicząc we wszystkich uroczystościach państwowych do końca życia.

Andrzej Kujawski w trakcie uroczystości (siedzi na krześle)

Przy ulicy Stróżowskiej mieszkał też inny powstaniec styczniowy, Andrzej Chwastowicz (1842 – 1924). Jego ojciec, Chwastow, pułkownik wojsk carskich przeszedł wraz z synem Andrzejem na stronę powstańców. Pojmany przez Rosjan, został rozstrzelany za zdradę, a syn Andrzej, uznany za nieletniego znalazł się w obozie. Wydostał się stamtąd wywieziony pod krynoliną właścielki jakiegoś dworu. Po wielu perypetiach i zmianie nazwiska na Chwastowicz osiadł w Gorlicach.

Rodzina Chwastowiczów — od prawej Andrzej Chwastowicz ( powstaniec), pośrodku siedzi Stanisław, jego syn, z lewej żona Andrzeja, ich córka i zięć (ze zb. W. Chwastowicza)

Pogrzeb Andrzeja Chwastowicza w 1924 roku stał się uroczystością państwową, uświetnioną pierwszym w niepodległej Polsce występem orkiestry wojskowej z Nowego Sącza.

Kiedy w 1937 roku zmarł ostatni gorlicki powstaniec, Andrzej Kujawski, jego pogrzeb, w obliczu grożącej wojny, stał się wielką manifestacją patriotyczną. Na prośbę rodziny, zamiast kwiatów składano datki na rzecz Komitetu Opieki nad Grobami Weteranów 1863 roku. Pogrzeb zorganizowała Powiatowa Federacja Związku Obrońców Ojczyzny w Gorlicach i wzięło w nim udział kilka tysięcy osób. Pochowano go w grobowcu Andrzeja Chwastowicza na prośbę burmistrza Kwaskowskiego.

Pani Maria Chwastowicz, prawnuczka Andrzeja Chwastowicza, pamięta, że kiedy chowano jej dziadka Stanisława w 1961 roku, na trumnie Andrzeja Kujawskiego leżała jeszcze jego powstańcza czapka.

Więcej informacji znajdziecie Państwo w mojej książce o ulicy Stróżowskiej i na stronie internetowej MBP, w przeprowadzonym przez mnie wywiadzie dla Świadków Lokalnej Historii z panią Marią Chwastowicz.

Dołącz do nas na Facebooku!Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i fotorelacje. Jesteśmy tam, gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

 

(Urszula Karasińska)

Co sądzisz na ten temat?

podoba mi się 0
nie podoba mi się 0
śmieszne 0
szokujące 0
przykre 0
wkurzające 0
facebookFacebook
twitterTwitter
wykopWykop
komentarzeKomentarze

komentarz(11)

XX

11 1

Piękna historia i wspaniali ludzie. Dzisiaj takich prawie już nie ma, a przynajmniej nie "widać" ich w społeczeństwie. A mogli by być wspaniałym wzorem dla kolejnych pokoleń młodzieży. Czytałem kiedyś o mieszkańcu Sękowej, walczył chyba na wszystkich wojnach XIX wieku; na Węgrzech 1848 z Austriakami, z Duńczykami przeciw Prusakom 1864, w Powstaniu Styczniowym 1863, w wojnach włoskich 1859 i 1866. Nikt już o nim nie pamięta, a taka piękna karta historii. 11:13, 23.06.2023

Odpowiedzi:1
Odpowiedz

null1null1

0 0

młodzi mają innych fanów
infuecerzy , youtuberzy i inni pseudo robiący z siebie pajaca

mimo ze sam jestem młody to tych bredni nie oglądam
szkoda na to czasu i zycia 20:01, 31.08.2023


TurystkaTurystka

4 8

Nie do końca się zgadzam z poprzednim komentarzem. My, Polacy w chwili zagrożenia stajemy razem i wierzę głęboko, że nawet w najmłodszym pokoleniu znajdą się tacy, którzy zyskaliby miano bohaterów. Mam nadzieję, że nie dojdzie do takich sytuacji i będziemy je rozważać tylko hipotetycznie. 12:08, 23.06.2023

Odpowiedzi:1
Odpowiedz

ObserwatorObserwator

11 0

Nie wszyscy i zawsze sie lacza w dobrym, patriotycznym celu w chwili zagrozenia w celu obrony Ojczyzny, kolaboranci, zdrajcy zawsze byli i sa, czczegolnie w obecnycha czasach jest ich obfity wysyp. 17:03, 23.06.2023


PrzewrotnyPrzewrotny

5 10

Wzorem do nasladowania i idolem mlodziezy jest obecnie Donald Tusk posiada szczegolne umiejetnosci w laczeniu ludzi w braterskiej milosci i zgodzie. 16:55, 23.06.2023

Odpowiedzi:1
Odpowiedz

butbut

0 0

patocelebryta to tak
zająłby pierwsze przed angelą merkel 20:02, 31.08.2023


HistorykHistoryk

2 6

"Przy ulicy Węgierskiej stoi krzyż z datą 1863. Dotyczy więc z całą pewnością powstania styczniowego. Niestety nie dotarłam do żadnych informacji związanych z jego budową, autorem lub fundatorem."

Skoro pisze Pani, że nie znalazła żadnych informacji o krzyżu to skąd to przekonanie, że z całą pewnością dotyczy powstania styczniowego? Gdzie tu jakaś logika i fakty w takich pseudo-tezach? Skoro nie ma Pani żadnych informacji na ten temat to równie dobrze, krzyż mógł powstać z zupełnie innego powodu całkowicie nie związanego z powstaniem styczniowym. Prosimy o więcej rozwagi w takich hipotezach. 08:28, 24.06.2023

Odpowiedzi:3
Odpowiedz

xxxxxx

3 0

Ten krzyż mijałem już prawie 70 lat temu i wtedy dla nikogo nie było wątpliwości, że odnosi się do powstania styczniowego. Wydaje mi się, że wyraźniej widoczne były istniejące napisy ale ich treści już nie pamiętam. 21:25, 24.06.2023


qwertyqwerty

0 0

"Data pozwala domniemywać, że ..." - i sprawa rozwiązana. Po co tak ostro? 13:50, 28.06.2023


4444

0 0

Historyk - aleś zabłysnął 07:13, 16.08.2023


kayakaya

4 1

min. glinski zmienia historie mówiac ze ukraincy brali udział po naszej str walczac z moskalami
a prawda jest taka ze byli po przeciwnej str
niedługo bedzie ze mieszko I tez ma korzenie wsch
poprawnosc polityczna i tyle 17:04, 07.07.2023

Odpowiedzi:0
Odpowiedz

0%