unsplash.com Licencja: https://unsplash.com/license
Krótka odpowiedź na najczęstsze pytanie brzmi: tak, siłownia ogrodowa za domem może się opłacić. Pod warunkiem że postawisz w ogrodzie sprzęt zaprojektowany do pracy na zewnątrz, dobierzesz go do ludzi, którzy z niego skorzystają, i dobrze wybierzesz miejsce. Dłuższa odpowiedź zajmuje resztę tego tekstu. Ułożyliśmy ją w formie pytań, bo właśnie w tej kolejności zwykle pojawiają się wątpliwości.
Możesz, ale krótko się nim nacieszysz. Domowy sprzęt fitness nie lubi wilgoci ani skoków temperatury. Elektronika, tapicerka i regulowane stosy obciążeń po jednej mokrej jesieni zaczynają rdzewieć i nasiąkać. Dlatego ogrodowa siłownia powstaje zwykle z urządzeń plenerowych, takich samych jak te w parkach: z prostą mechaniką, bez elektroniki, z oporem z ciężaru własnego ciała i z solidnej stali zabezpieczonej przed korozją.
W podgórskich okolicach Gorlic ma to jeszcze większe znaczenie. Mgły, wilgoć w dolinach, mroźne poranki i ulewy przychodzące znad Beskidu Niskiego testują sprzęt dużo mocniej niż kilka godzin w klimatyzowanym klubie.
Zapytaj sprzedawcę o trzy rzeczy:
Zabezpieczenie antykorozyjne stali i rodzaj powłoki.
Łożyska w elementach ruchomych, bo w orbitreku, twisterze czy wahadle to one pracują najciężej. Dopytaj też, czy wymagają konserwacji.
Zgodność z normą PN-EN 16630, która dotyczy trwale instalowanych urządzeń do ćwiczeń na zewnątrz. Producent powinien móc ją potwierdzić certyfikatem, najlepiej wydanym przez akredytowaną jednostkę.
Takie urządzenia są cięższe i droższe od domowego sprzętu. Za to stoją w ogrodzie przez cały rok i nie trzeba ich chować na zimę.
Dobry punkt wyjścia to trio, z którego skorzysta każdy, niezależnie od formy:
Orbitrek daje trening wytrzymałościowy z mniejszymi wstrząsami dla stawów niż bieganie, choć nie odciąża ich całkowicie. Pracują nogi, ręce i serce.
Twister, czyli obrotowa platforma, angażuje mięśnie brzucha, zwłaszcza skośne, i pomaga zachować ruchomość tułowia, co docenią osoby, które dużo siedzą.
Prasa nożna wzmacnia uda i pośladki. Opór daje w niej ciężar ciała, więc cięższa osoba pracuje z większym obciążeniem, a lżejsza z mniejszym.
Jeśli ktoś w domu trenuje siłowo albo interesuje się kalisteniką, dołóż drążek do podciągania i poręcze do dipów. Zajmują mało miejsca, a pozwalają robić wszystko, od zwisu dla początkujących po ćwiczenia, przy których sąsiedzi zaczną zerkać przez płot.
Zanim wybierzesz orbitrek czy twister do ogrodu, możesz sprawdzić, jak ćwiczy się na podobnym sprzęcie w miejskiej przestrzeni. W Gorlicach przy ul. Żeromskiego powstała siłownia terenowa Pod Lodownią, wyposażona między innymi w wioślarza, wyciąg górny, orbitrek, twister, stepper i biegacza. Jej budowę wybrali mieszkańcy osiedla w ramach budżetu obywatelskiego. Taki punkt odniesienia przydaje się bardziej niż samo oglądanie zdjęć w katalogu: możesz przekonać się, czy odpowiada ci sposób wykonywania ruchu i na których urządzeniach rzeczywiście chcesz ćwiczyć. Nie chodzi o kopiowanie całego miejskiego zestawu. Do własnego ogrodu lepiej wybrać dwa urządzenia, do których domownicy będą wracać, niż pięć kupionych dlatego, że dobrze wyglądają na wizualizacji.
Zacznij od jednego lub dwóch urządzeń, ale od razu zaplanuj miejsce i fundamenty pod kolejne. Siłownia ogrodowa może rosnąć razem z formą domowników, a dokładanie urządzeń do przemyślanego planu jest dużo prostsze niż przerabianie przypadkowego ustawienia.
Mniej, niż się wydaje. Dla dwóch, trzech urządzeń zwykle wystarczy fragment ogrodu porównywalny z małym tarasem. Sam obrys urządzenia to jednak za mało. Wokół każdego potrzebna jest wolna przestrzeń, której wymiary producent podaje w dokumentacji.
Najprostsza metoda: wyznacz miejsce sznurkiem i kołkami, postój w nim chwilę i wyobraź sobie trening. Czy gałąź jabłoni nie wisi nad głową? Czy z tarasu albo okna kuchni widać jednocześnie urządzenia i piaskownicę? Rodzice małych dzieci często właśnie tak ustawiają siłownię, żeby robić serię na orbitreku, a maluch bawił się dwa metry dalej.
W regionie gorlickim to częsta sytuacja i raczej wyzwanie niż przeszkoda. Urządzenia muszą stać pionowo i stabilnie, a teren wokół nich powinien być wypoziomowany. Przy lekkim spadku wystarcza zwykle niwelacja w miejscu montażu, przy większym można rozważyć niewielki podest z murkiem oporowym. Dobrze zaprojektowany poziom potrafi zresztą stać się najładniejszym fragmentem ogrodu.
Zanim wybierzesz miejsce, przejdź się po ogrodzie po ulewie. Woda zawsze spływa w dół, a plac u podnóża skarpy po każdym deszczu zamieni się w błoto.
Urządzenia plenerowe trzeba trwale zakotwić, najczęściej w betonowych fundamentach o wymiarach podanych przez producenta. Osoba ćwicząca na drążku czy orbitreku generuje siły, które bez fundamentu przewróciłyby nawet ciężką konstrukcję. Jeśli masz doświadczenie w pracach ziemnych i betonowaniu, poradzisz sobie z instrukcją. Jeśli nie, zleć to fachowcom, bo krzywo zabetonowany słupek wyprostujesz potem tylko młotem pneumatycznym.
Od razu zaplanuj też nawierzchnię. Trawa wokół urządzeń wydepcze się w kilka tygodni, a zastępczy materiał trzeba dobrać do wysokości swobodnego upadku, którą podaje producent. Norma wymaga nawierzchni amortyzującej, gdy ta wysokość przekracza 1 m, a pod drążkiem do zwisu bywa ona jeszcze większa, więc tam kostka i płyty się nie sprawdzą. Przy niższych urządzeniach są dopuszczalne, ale sypki żwir i piasek nie nadają się tam, gdzie trzeba stabilnie stać, na przykład przy orbitreku.
Raz na sezon, najlepiej wiosną, obejrzyj urządzenia z bliska. Sprawdź, czy śruby nie poluzowały się po zimie, czy nie brakuje zaślepek i czy powłoka nie ma odprysków, które warto zabezpieczyć, zanim pojawi się rdza. Ruchome elementy konserwuj tak, jak każe instrukcja producenta. Kwadrans pracy w kwietniu oszczędza sporo kłopotów w październiku.
Fundamenty betonowe nie lubią mrozu, więc montaż najlepiej zaplanować na okres od wiosny do jesieni. Beton potrzebuje też czasu, żeby związać i nabrać wytrzymałości, zanim ktoś zacznie na urządzeniu ćwiczyć. Ile dokładnie, powie instrukcja producenta. Dobrze jest więc zamówić sprzęt zimą, a montaż zaplanować na pierwsze stabilne, ciepłe tygodnie.
Sprawdź w dokumentacji, dla jakiego wzrostu albo wieku urządzenie jest przeznaczone. Norma PN-EN 16630 dotyczy sprzętu dla młodzieży i dorosłych albo osób o wzroście powyżej 140 cm i nie wyznacza sztywnej granicy wieku, dlatego ograniczenia konkretnego urządzenia sprawdź u producenta. Dla małych dzieci są place zabaw, objęte inną normą (PN-EN 1176), i warto je od ćwiczeń oddzielić. Maluch może kręcić się obok i patrzeć, jak ćwiczą rodzice, ale samodzielnie na orbitreku czy prasie nożnej lepiej, żeby nie trenował.
Policz to dla siebie. Zsumuj:
roczny koszt karnetów wszystkich domowników, którzy z nich korzystają,
czas i paliwo zużyte na dojazdy,
koszt urządzeń razem z fundamentami, nawierzchnią i montażem,
liczbę lat, przez które sprzęt ma stać w ogrodzie.
Uczciwie dodajmy jedno: ogród nie zastąpi wszystkiego. Nie ma tu ciężkich sztang ani maszyn do ćwiczeń izolowanych, więc jeśli trenujesz kulturystycznie, karnet nadal może być potrzebny. Ale jeśli chodzi o zdrowie, kondycję i regularny ruch rodziny, ogród ma mocny argument: najlepsza siłownia to ta, na którą faktycznie chodzisz, a trudno o wymówkę, gdy stoi dziesięć kroków od tarasu.
Przed zakupem warto porównać inwestycję nie tylko z komercyjnym karnetem, ale też z ofertą miejskich obiektów. W cenniku OSiR Gorlice godzina korzystania z siłowni kosztuje 10 zł za wejście normalne i 8 zł za ulgowe. Przy ośmiu godzinnych wizytach miesięcznie daje to odpowiednio 80 lub 64 zł na osobę, bez kosztów dojazdu. To uczciwy punkt wyjścia do obliczeń, a nie dowód, że własny sprzęt zawsze wyjdzie taniej. Jeśli ćwiczysz sporadycznie, pojedyncze wejścia mogą być rozsądniejszym wydatkiem. Jeżeli regularnie korzystałoby z urządzeń kilku domowników, warto zestawić ich łączne opłaty z kosztem wyposażenia ogrodu, montażu i późniejszej konserwacji. Własna siłownia ma przede wszystkim skracać drogę do treningu, nie wymaga jednak udawania, że każdemu zwróci się w tym samym czasie.
Artykuł przygotowany przy współpracy z firmą GYMPARK z Bydgoszczy.
