unsplash.com Licencja: https://unsplash.com/license
Phishing to najczęściej popełniane cyberprzestępstwo w Polsce – i często pierwsze skojarzenie, gdy mowa o wyłudzeniach. Tyle że samo przejęcie danych to zaledwie pierwszy ruch złodziei. Prawdziwe straty pojawiają się później, gdy skradziona tożsamość jest wykorzystywana w miejscach, gdzie zawiera się umowy i wypłaca świadczenia. Najmocniej odczuwają to firmy obsługujące klienta masowego oraz ubezpieczyciele. Zobacz, jak wygląda droga od kradzieży danych do wyłudzenia i sprawdź, w którym momencie można ją przerwać.
Phishing polega na podszyciu się pod zaufaną instytucję czy osobę po to, by wyłudzić dane. Mogą to być np. numer PESEL, skan dowodu czy hasła logowania. To skuteczna i tania metoda, dlatego skala zjawiska rośnie z roku na rok.
Jednak sam phishing nie generuje strat po stronie firmy obsługującej klientów. Jest narzędziem zdobycia „surowca”. Wykradzione dane trafiają na czarny rynek, a dopiero stamtąd – w ręce osób, które wykorzystują je do zawierania umów, zaciągania zobowiązań i wyłudzania świadczeń. I to właśnie ten kolejny etap przekłada się na konkretne zagrożenie dla korporacji.
Tożsamość skradziona w efekcie phishingu staje się „kluczem” otwierającym drzwi do uzyskania różnych usług i świadczeń. Schemat zwykle wygląda podobnie. Przestępca posługuje się cudzymi danymi, by podpisać umowę lub złożyć wniosek, a firma – o ile nie dokona rzetelnej weryfikacji klienta – nie ma podstaw, by uznać go za osobę nieuprawnioną.
Problem ujawnia się później – gdy „klient” przestaje płacić albo kiedy świadczenie zostaje już wypłacone. Wówczas okazuje się, że egzekucja należności jest niemożliwa: osoba, na której dane zawarto umowę, nigdy o nią nie wnioskowała, nie da się jej obciążyć kosztami, a sprawca pozostaje nieuchwytny. W szczególnie dotkliwych przypadkach umowa może być zawarta na dane osoby, która już nie żyje.
Warto przy tym pamiętać, że phishing nie jest jedynym źródłem takich danych. Tożsamość bywa przejmowana również offline – przez wykorzystanie zgubionych dokumentów czy danych z wycieków z różnego rodzaju baz danych. Dlatego ochrona przed tym cyberprzestępstwem nie wystarcza – trzeba zabezpieczyć moment, w którym te dane są wykorzystywane.
Skutki tego mechanizmu najlepiej widać na konkretnych obszarach i branżach.
Pierwszym z nich jest obsługa klienta masowego. Operatorzy telekomunikacyjni, ubezpieczyciele, dostawcy mediów czy firmy sprzedające sprzęt na raty to częsty cel wyłudzeń. Na cudze dane można podpisać umowę abonamentową, odebrać telefon w ratach czy zaciągnąć pożyczkę. Gdy rachunki przestają być opłacane, firma zostaje z należnością, której nie ma od kogo odzyskać.
Na problemy szczególnie narażony jest też rynek ubezpieczeń. Tutaj zagrożenie pojawia się najczęściej na dwóch poziomach.
Wartość wykrytych fraudów ubezpieczeniowych w Polsce sięga setek milionów złotych rocznie, a realny zasięg zjawiska jest dużo wyższy. Z ostatniego raportu Polskiej Izby Ubezpieczeń wynika, że skala wyłudzeń wobec Towarzystw Ubezpieczeniowych przekroczyła w 2025 roku 800 mln zł.
Punktem, w którym firma może zatrzymać proces wyłudzenia, jest weryfikacja danych w momencie zawierania umowy lub wypłaty świadczenia. Fałszywy dokument, nawet jeśli wygląda przekonująco, zwykle zostaje wykryty podczas weryfikacji w oficjalnych bazach. Wystarczy porównanie danych z Rejestrem Zastrzeżeń PESEL, sprawdzenie statusu dokumentu w Rejestrze Dowodów Osobistych czy potwierdzenie tożsamości właściciela.
Uzupełnieniem sprawdzenia tożsamości jest ocena kondycji finansowo-płatniczej podmiotu – w oparciu o dane Biura Informacji Gospodarczej InfoMonitor, Biura Informacji Kredytowej. Taki komplet informacji pozwala wychwycić nie tylko próbę wyłudzenia, ale też ryzyko przyszłych zaległości płatniczych.
Jak przeprowadzić taką weryfikację, aby nie spowolnić procesu decyzyjnego? Przy setkach czy tysiącach umów dziennie ręczne sprawdzanie każdej osoby we wszystkich rejestrach jest po prostu niewykonalne. Dlatego duże podmioty integrują weryfikację z własnymi systemami przez API i pobierają komplet danych w jednym raporcie, np. w ramach współpracy z BIG InfoMonitor. Cały proces trwa kilka chwil i może odbywać się przy podpisywaniu umowy z zaangażowaniem Biura Sprzedaży.
Z tego względu coraz więcej korporacji wdraża opisane narzędzia zarządzania ryzykiem, a dzięki temu minimalizuje straty, które powstają w wyniku wyłudzeń i braku płatności. Warto zatem zainteresować się dostępnymi opcjami i dopasować je do potrzeb swojej organizacji.
