pexels.com
Promieniowanie słoneczne docierające do powierzchni Ziemi dzieli się głównie na UVA i UVB, a każde z nich oddziałuje na skórę w inny sposób. UVB, stanowiące zaledwie około pięciu procent całkowitego promieniowania, działa głównie na naskórek i odpowiada za opaleniznę oraz oparzenia słoneczne. Jest najbardziej intensywne latem, w godzinach południowych, i to właśnie przed nim chroni wskaźnik SPF widniejący na opakowaniach kosmetyków.
Promieniowanie UVA stanowi około dziewięćdziesięciu pięciu procent promieniowania docierającego do skóry i, w przeciwieństwie do UVB, nie daje natychmiastowych, widocznych efektów w postaci zaczerwienienia czy oparzenia. Wnika głębiej w skórę, docierając do warstw odpowiedzialnych za jej jędrność i elastyczność, gdzie stopniowo niszczy struktury kolagenowe. To promieniowanie UVA odpowiada w największym stopniu za przedwczesne starzenie się skóry i powstawanie przebarwień, a jego działanie kumuluje się przez lata, często niezauważalnie.
Jednym z najbardziej rozpowszechnionych błędnych przekonań jest to, że pochmurny dzień eliminuje potrzebę ochrony przeciwsłonecznej. W rzeczywistości promieniowanie UVA swobodnie przenika przez zachmurzenie, a nawet przez szyby okienne i samochodowe, docierając do skóry praktycznie bez przeszkód. Osoby spędzające dużo czasu w samochodzie albo przy biurku usytuowanym blisko okna są narażone na tę ekspozycję znacznie bardziej, niż mogłoby się wydawać, mimo że formalnie przebywają w pomieszczeniu.
Badania dermatologiczne wskazują, że nawet osiemdziesiąt procent widocznych oznak starzenia się skóry twarzy wynika z przewlekłej ekspozycji na promieniowanie UV, a nie z samego naturalnego procesu starzenia organizmu. To zjawisko określa się mianem fotostarzenia i obejmuje zarówno zmarszczki, jak i utratę jędrności czy nierówny koloryt skóry, które w dużej mierze można ograniczyć konsekwentną ochroną przeciwsłoneczną.
Świadoma pielęgnacja przeciwsłoneczna, opisana szczegółowo pod adresem https://www.bioderma.pl/pielegnacja-przeciwsloneczna, zakłada codzienne stosowanie filtra, niezależnie od pory roku, pogody czy planowanego czasu spędzonego na zewnątrz. Polskie Towarzystwo Dermatologiczne rekomenduje właśnie takie, całoroczne podejście, a nie sezonową ochronę ograniczoną wyłącznie do miesięcy letnich, kiedy słońce jest najbardziej odczuwalne.
Kolejne rozpowszechnione przekonanie zakłada, że przebywanie w cieniu całkowicie eliminuje ryzyko związane z promieniowaniem UV. W rzeczywistości cień blokuje jedynie około połowy promieniowania docierającego do skóry, a reszta nadal na nią oddziałuje, choć w mniejszym natężeniu. Podobnie odzież z filtrem UV ogranicza ekspozycję, ale nie zastępuje kosmetyku z filtrem na odsłoniętych partiach ciała, takich jak twarz, szyja czy dłonie, które i tak pozostają narażone na bezpośredni kontakt z promieniowaniem przez większość dnia.
Liczba przy skrócie SPF określa poziom ochrony przed promieniowaniem UVB, ale zależność między wartością SPF a rzeczywistą ochroną nie jest liniowa. SPF 15 blokuje około dziewięćdziesięciu czterech procent promieniowania UVB, podczas gdy SPF 30 zaledwie nieco więcej, około dziewięćdziesięciu siedmiu procent. Różnica między wysokimi wartościami SPF bywa więc mniejsza, niż mogłoby się wydawać na podstawie samych liczb, choć przy bardzo wrażliwej skórze każdy dodatkowy procent ochrony ma znaczenie.
Nawet najwyższy filtr traci skuteczność, jeśli nie jest odpowiednio często odnawiany. Zaleca się reaplikację co dwie, trzy godziny podczas dłuższego przebywania na słońcu, a także po każdym kontakcie z wodą czy intensywnym poceniu się. Jednorazowe nałożenie filtra rano, nawet kremu o wysokim SPF, nie zapewnia ochrony przez cały dzień, wbrew powszechnemu przekonaniu, że jedna aplikacja wystarcza do wieczora. Więcej na temat samego mechanizmu działania i praktycznych zasad stosowania filtrów można znaleźć pod adresem https://www.bioderma.pl/twoja-skora/ochrona-przeciwsloneczna/spf-co-jest-i-dlaczego-naprawde-nie-warto-go-pomijac, gdzie temat jest wyjaśniony szczegółowo, wraz z tym, dlaczego warto traktować tę ochronę jako codzienny, a nie sezonowy nawyk.
Zrozumienie różnicy między promieniowaniem UVA i UVB oraz świadomość, że działa ono na skórę niezależnie od pory roku, to podstawa skutecznej profilaktyki przeciwsłonecznej. Konsekwentna ochrona przez cały rok, a nie tylko w miesiącach wakacyjnych, realnie ogranicza tempo starzenia się skóry i ryzyko powstawania przebarwień, których efekty widoczne są dopiero po latach zaniedbań.
