Wielkie plany Gminy Łużna. Wójt mówi o milionowych inwestycjach!

Minęła już ponad połowa obecnej kadencji, dlatego to dobry moment na podsumowanie dotychczasowych działań i spojrzenie na najważniejsze wyzwania, które stoją przed Gminą Łużna. W rozmowie z wójtem poruszamy m.in. temat inwestycji, rozwoju sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, polityki senioralnej oraz planów na kolejne lata. 

Gorlice24: Minęła już ponad połowa obecnej kadencji. Jak ocenia Pan ten czas z perspektywy wójta gminy Łużna?

Mariusz Tarsa: Dwa i pół roku bardzo szybko minęło. Rzeczywiście jesteśmy już w połowie kadencji i z perspektywy czasu oceniam ten okres jako konsekwentną realizację programu, który przedstawiłem mieszkańcom, ubiegając się o możliwość reprezentowania ich jako wójt gminy Łużna. To był czas niezwykle bogaty w realizację kluczowych, strategicznych dla gminy inwestycji.

W roku 2025 realizowaliśmy zadanie związane z budową sieci kanalizacji sanitarnej o długości 6,7 km wraz z rozbudową oczyszczalni w sołectwie Łużna. Łączny koszt tej inwestycji wyniósł ponad 4 mln zł. Aktualnie w Łużnej działa oczyszczalnia ścieków, która pracuje w technologii opartej na stale prowadzonym zmodyfikowanym procesie osadu czynnego.

Zrealizowaliśmy też inwestycję związaną z budową wodociągu na terenie sołectw Mszanka, Wola Łużańska i Łużna o długości 3,5 km oraz studni głębinowej w miejscowości Biesna. Łączny koszt tej inwestycji to ponad 1,6 mln zł.

W roku 2025 dokończyliśmy budowę kolejnych kilometrów sieci wodociągowej w Łużnej i Woli Łużańskiej, w sumie było to ponad 13 km sieci oraz wybudowaliśmy zbiorniki retencyjne. Koszt inwestycji wyniósł ponad 6,8 mln zł. Wykonaliśmy również dodatkowe 801 m sieci w miejscowości Łużna, co kosztowało ponad 400 tys. zł.

Dzisiaj, jeśli policzymy wszystkie wykonane odcinki, mamy już ponad 100 kilometrów sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. To pokazuje skalę tego, co udało się zrobić w ostatnich latach. Oczywiście potrzeby nadal są duże. 

Cieszę się również z bardzo dobrej współpracy z Radą Gminy. Mam młodą, ambitną i racjonalnie myślącą radę. Radni chcą wiedzieć, pytają, analizują, ale przede wszystkim potrafią znaleźć wspólną płaszczyznę porozumienia. To ogromna wartość, bo bez dobrej współpracy wójta, rady i pracowników urzędu trudno byłoby realizować tak duży zakres zadań.

Oczywiście okoliczności nie zawsze są łatwe. Sytuacja międzynarodowa i związane z nią konsekwencje finansowe również wpływają na samorządy. Plany trzeba realizować konsekwentnie, ale jednocześnie elastycznie reagować na zmieniającą się rzeczywistość.

G24: Polityka senioralna to jedno z ważniejszych wyzwań stojących przed samorządami. Jak gmina Łużna odpowiada dziś na potrzeby osób starszych? Na jakim etapie są starania o budowę Centrum Opiekuńczo-Mieszkalnego?

M.T.: Polityka senioralna i depopulacja to moim zdaniem jedne z najważniejszych problemów, przed którymi stoimy. Szczególnie dobrze widać to w naszym regionie. Młodzi ludzie często wyjeżdżają za pracą i lepszymi warunkami życia, a w dużych domach pozostają osoby starsze, często samotne. Przez pewien czas są samodzielne, ale przychodzi moment, kiedy zaczynają potrzebować już nie tylko kontaktu z drugim człowiekiem, ale również konkretnej opieki.

Dlatego już w 2019 roku uruchomiliśmy Klub Seniora w Łużnej. To był bardzo dobry krok. Klub przetrwał nawet pandemię, kiedy wydawało się, że wszystko może się rozpaść. Seniorzy potrafili wtedy odnaleźć się w nowych warunkach, korzystali ze spotkań online, a później bardzo szybko wrócili do aktywności. Dzisiaj praktycznie każdego dnia coś się tam dzieje. Organizują spotkania, angażują się w kulturę, działalność społeczną, wychodzą razem, mają swoje pomysły. To naprawdę grupa, która potrafi pozytywnie zaskakiwać.

Co ciekawe, kiedy zakładaliśmy klub, wiele osób miało niewiele ponad 60 lat. Dzisiaj mają 70 i więcej. I widzimy, że ich potrzeby również się zmieniają. Coraz częściej potrzebują już nie tylko miejsca do spotkania, ale również opieki.

Stąd pomysł na Centrum Opiekuńczo-Mieszkalne. Chcieliśmy wykorzystać budynek po Szkole Podstawowej nr 2 w Łużnej i nadać mu nowe życie. Niestety program, który umożliwiał budowę nowych centrów tego typu, został ograniczony. W naszym powiecie działa już centrum w Bieczu, kolejne powstaje w Bobowej, ale nowych placówek w ramach tego programu nie można już tworzyć.

Nie porzucamy jednak tego pomysłu. Przygotowujemy się do wykorzystania budynku dawnej „Dwójki” na Środowiskowy Dom Samopomocy. Wymaga to zmiany dokumentacji i uzyskania nowego pozwolenia na rozbudowę. Problemem pozostaje finansowanie. W ramach naboru możemy liczyć na około 3 miliony złotych, podczas gdy według kosztorysu przebudowa budynku pochłonie około 7 milionów.

Dla mnie to jednak nadal jeden z priorytetów tej kadencji. Chciałbym przynajmniej do końca kadencji doprowadzić do sytuacji, w której będziemy mieli pewność, że ten obiekt dostanie nowe życie i będzie służył mieszkańcom.

G24: Jedną z najbardziej wymagających decyzji poprzednich lat była likwidacja dwóch szkół. Z perspektywy czasu – jak ocenia Pan tę decyzję? Czy przyniosła zakładane efekty i czy dziś podjąłby Pan ją ponownie?

M.T.: To była bardzo trudna, niepopularna i przykra decyzja, ale jednocześnie bardzo potrzebna. Jako nauczyciel doskonale wiedziałem, w jakiej sytuacji znalazła się gminna oświata. Problem nie dotyczył poziomu nauczania, bo ten był i jest dobry. Chodziło przede wszystkim o demografię, liczebność klas i możliwości finansowe samorządu.

O konieczności zmian w sieci szkół mówiliśmy przez wiele lat. W przypadku Szkoły Podstawowej nr 2 w Łużnej mieliśmy dodatkowo problem z bazą lokalową. Trudno byłoby przeznaczyć kilka czy kilkanaście milionów złotych na rozbudowę szkoły, skoro dwa kilometry dalej mamy nowoczesny obiekt, który był w stanie przyjąć uczniów. Ostatecznie szkołę udało się przenieść w ciągu tygodnia, a później placówka została wygaszona.

W Bieśniku sytuacja była trudniejsza, bo pojawił się protest w kuratorium. Odwołaliśmy się i ostatecznie wygraliśmy. To pokazało, że byliśmy do tej decyzji bardzo dobrze przygotowani również od strony prawnej. Analizowaliśmy różne scenariusze przez lata, rozmawialiśmy z radnymi i zastanawialiśmy się, jakie będą konsekwencje oraz jak można je ograniczyć.

Dzisiaj mamy dwie większe szkoły w Łużnej i Szalowej oraz trzy mniejsze – w Biesnej, Mszance i Woli Łużańskiej. Uczniowie zlikwidowanych placówek szybko odnaleźli się w nowych środowiskach. Zadbaliśmy również o bezpłatny transport. Co ważne, dzieci mogą korzystać z gminnej komunikacji bezpłatnie, nie tylko jadąc do szkoły, ale również na zajęcia pozalekcyjne, treningi czy zbiórki harcerskie.

Zmiana przyniosła także efekty finansowe. Dzisiaj mamy większą swobodę w budżecie. Nie musimy myśleć wyłącznie o zabezpieczeniu pieniędzy na wynagrodzenia, ale możemy przeznaczać środki na remonty, zakupy czy wkłady własne do kolejnych projektów, również takich skierowanych dla uczniów, jak Już pływam, Erasmus Plus, anglojęzyczny Maluch i wielu innych.

Czy podjąłbym tę decyzję jeszcze raz? Bez wahania. Ale jednocześnie zawsze powtarzam innym samorządowcom: nie można podejmować takich decyzji, tylko dlatego, że pojawił się problem finansowy. Trzeba się do nich bardzo dobrze przygotować i mieć plan, co zrobimy z dziećmi, nauczycielami, transportem i całą społecznością.

Jako jedna z pierwszych gmin w regionie stawiliśmy czoła kryzysowi demograficznemu. Niestety dla wielu samorządów będzie to zadanie do odrobienia w najbliższych latach. Bez wątpienia podjąłbym tę trudną decyzję jeszcze raz, widząc, jak dobre przyniosła ona zmiany.

Najbardziej przekonują mnie jednak dzieci. Kiedy widzę ucznia, który po raz pierwszy wchodzi na boisko przy swojej nowej szkole i widać jego dziecięcą radość z tego, że może z niego korzystać, to wiem, że ta zmiana miała sens.

G24: Trwa kompleksowy remont budynku Gminnego Ośrodka Kultury w Łużnej. Wykonane prace robią ogromne wrażenie. Jak zmieni się ten obiekt po zakończeniu inwestycji? Co zostało już zrealizowane, a jakie elementy są jeszcze przed Wami?

M.T.: Bardzo się cieszę, że nasze starania o wysoki poziom kultury lokalnej i infrastruktury kultury są dostrzegane przez media lokalne. Gminny Ośrodek Kultury to wyjątkowy obiekt i mam do niego duży sentyment. Ma już ponad 60 lat i został zbudowany w czasach, kiedy mieszkańcy żyli bardzo skromnie, a mimo to potrafili własnymi rękami, w ramach czynu społecznego, stworzyć tak okazały budynek. Jeszcze wcześniej, na początku XX wieku, w Łużnej rozwijało się życie kulturalne i społeczne. My dzisiaj mamy obowiązek tego dziedzictwa nie tylko pilnować, ale również rozwijać.

Bardzo zależało mi, żeby modernizacja nie oznaczała stworzenia zupełnie nowego, pozbawionego charakteru obiektu. Chcemy zachować klimat tego miejsca, ale jednocześnie wyposażyć go w nowoczesne rozwiązania.

Przystąpiliśmy do wykonania prac termomodernizacyjnych w budynku dysponując szerokim dofinansowaniem w ramach KPO. W pierwszym etapie, którego koszt przekroczył 2 miliony złotych, wykonaliśmy między innymi wymianę poszycia dachowego, ocieplenie strychu i poddasza, izolację i ocieplenie fundamentów, docieplenie ścian zewnętrznych, fotowoltaikę oraz zmodernizowaliśmy instalację elektryczną. Zdecydowaliśmy się na zastosowanie nowoczesnych rozwiązań w zakresie wentylacji, klimatyzacji i rekuperacji budynku. Odnowiona została także sala widowiskowa.

To ważne, bo GOK ma świetną salę z bardzo dobrą akustyką. Chcemy zachować jej charakter, a jednocześnie poprawić komfort korzystania z całego budynku.

Przed nami drugi etap, który rozpocznie się lada moment. Chcemy w pełni dostosować obiekt do osób ze szczególnymi potrzebami. Powstanie zewnętrzna winda, podjazd, zostaną przebudowane toalety i zmodernizowana sala pracy twórczej. Chcemy również zabudować szklano-aluminiową konstrukcją taras z tyłu budynku. Powstanie tam wielofunkcyjna przestrzeń, która zimą może być ogrodem zimowym, a latem miejscem prowadzenia zajęć czy wydarzeń, a nawet być małą plenerową sceną.

Drugi etap ma kosztować około miliona złotych i chcemy w zdecydowanej większości sfinansować go ze środków europejskich dystrybuowanych przez LGD Beskid Gorlicki. Zakładamy zakończenie prac na przełomie 2026 i 2027 roku.

Chciałbym, żeby po zakończeniu całej inwestycji GOK nadal był wizytówką Łużnej – z historią i charakterem, ale jednocześnie, żeby był nowoczesny, dostępny i przygotowany na kolejne dziesięciolecia.

G24: W ostatnich latach coraz większą uwagę zwraca się na bezpieczeństwo mieszkańców i przygotowanie samorządów na sytuacje kryzysowe. Czy w gminie Łużna prowadzone są analizy dotyczące budowy schronu lub stworzenia miejsc doraźnego schronienia dla mieszkańców?

M.T.: Takie analizy prowadzimy, ale bezpieczeństwo rozumiem szerzej niż tylko budowę schronu. Oczywiście miejsce schronienia jest ważne i nie wykluczam, że w przyszłości będziemy musieli się tym zająć. Dzisiaj jednak są to inwestycje bardzo kosztowne i przy wszystkich innych potrzebach gminy budowa schronu nie jest dla mnie pierwszym wydatkiem.

W pierwszej kolejności musimy zapewnić mieszkańcom rzeczy najbardziej podstawowe. Widzimy chociażby, jak ważna jest woda. Budujemy więc wodociągi, ale jednocześnie kupujemy sprzęt, który pozwoli dostarczać wodę tam, gdzie nie ma jeszcze sieci. Kupujemy traktory, beczki, sprzęt wysokiej mobilności, koparkę. Rozbudowujemy system alarmowania i łączności, również o łączność alternatywną, satelitarną. To są rzeczy, które mogą być potrzebne nie tylko w przypadku konfliktu zbrojnego, ale również podczas powodzi, wichur, suszy czy innych zdarzeń pogodowych.

Pracujemy również nad alternatywnym miejscem, w którym można byłoby prowadzić działania urzędu w przypadku utraty możliwości funkcjonowania w obecnej siedzibie. Chodzi o to, abyśmy w sytuacji kryzysowej nadal mogli pomagać mieszkańcom. Przygotowujemy też miejsce koncentracji i ewakuacji ludności, które jednocześnie będzie mogło pełnić funkcję parkingu. Dokumentacja jest praktycznie gotowa.

Wkrótce wyposażymy gminę we własny punkt magazynowania i dystrybucji paliwa do pojazdów OSP i sprzętu gminnego. Szkolimy urzędników, liderów lokalnych, strażaków, ale też uczniów w szkołach, jak reagować w sytuacji zagrożenia.

Mamy również świadomość, że w sytuacji kryzysowej ogromne znaczenie ma łączność. Dlatego chcemy mieć możliwość komunikowania się nawet wtedy, gdy przestaną działać standardowe systemy. To samo dotyczy syren alarmowych i radiostacji dla strażaków.

Miejsce schronienia nadal analizujemy, ale trzeba tutaj zachować zdrowy rozsądek. Nie chciałbym, żeby samorządy urządzały wyścig na budowę schronów tylko dlatego, że pojawiły się na to pieniądze. Najpierw trzeba odpowiedzieć sobie na pytanie, gdzie takie miejsce rzeczywiście jest potrzebne i jak będzie funkcjonowało w sytuacji zagrożenia.

G24: Którą z decyzji, inwestycji lub inicjatyw realizowanych w obecnej kadencji uważa Pan za swój największy sukces i powód do największej satysfakcji?

M.T.: Przede wszystkim rozbudowę infrastruktury wodociągowo-kanalizacyjnej. To jest fundament rozwoju gminy i dzisiaj zaczynamy widzieć pierwsze bardzo konkretne efekty.

Proszę spojrzeć na to, co dzieje się w Łużnej. Powstają nowe firmy, centrum handlowo-usługowe, magazyny, hurtownie, warsztaty. Pojawiają się nowi inwestorzy. Wcześniej wiele takich inwestycji było po prostu niemożliwych, bo brakowało podstawowej infrastruktury.

Kiedyś ktoś powiedział mi o Łużnej: „Przez Łużną się tylko przejeżdża”. Przyznam, że bardzo mnie to zabolało, ale jednocześnie dało mi dużo do myślenia. Pomyślałem wtedy, że trzeba zrobić wszystko, żeby za jakiś czas ktoś powiedział: Łużna to jest fajne miejsce, tutaj warto zostać, może nawet na dłużej.

I dzisiaj widzę, że zaczynamy w tym kierunku iść. Jeżeli powstają nowe firmy, to są miejsca pracy i wpływy z podatków. Jeżeli rosną dochody własne gminy, pojawia się większa swoboda finansowa. A wtedy możemy inwestować nie tylko w rzeczy podstawowe, ale również w kulturę, sport, zieleń czy inne potrzeby mieszkańców.

To jest proces długofalowy. Nie oczekuję, że wszystkie efekty zobaczymy za rok czy dwa. Jestem przekonany, że największe efekty tych decyzji będą widoczne za 10 czy 20 lat. Ale właśnie na tym polega odpowiedzialność samorządu – nie wszystko, co robimy dzisiaj, jest robione po to, żeby efekt można było pokazać następnego dnia.

Cieszy mnie również to, że równolegle rozwijamy inne obszary: szkoły, obiekty publiczne, sport, kulturę czy ochronę zdrowia, ale infrastruktura wodno-kanalizacyjna była warunkiem, od którego trzeba było zacząć.

G24: Samorząd to nie tylko sukcesy, ale również trudne wybory. Co było do tej pory największym wyzwaniem? Czy były sytuacje, w których trzeba było zmienić wcześniejsze plany lub podjąć szczególnie trudne decyzje?

M.T.: Najtrudniejszą decyzją była zdecydowanie reforma sieci szkół. Osobiście bardzo mocno ją przeżyłem. To była decyzja bolesna, bo dotyczyła konkretnych ludzi, nauczycieli, rodziców i dzieci. Dodatkowo pojawiały się bardzo osobiste argumenty i emocje. 

Samorząd czasem musi spojrzeć dalej niż na bieżące emocje. Jeżeli system nie działa, trzeba go naprawić. Widzieliśmy, co dzieje się z demografią, widzieliśmy liczebność klas i rosnące koszty utrzymania oświaty. Nie można było udawać, że problemu nie ma.

Najważniejsze było dla mnie jednak to, żeby tę zmianę przeprowadzić odpowiedzialnie, dlatego analizowaliśmy różne scenariusze, przygotowaliśmy się prawnie, rozmawialiśmy z radnymi i zastanawialiśmy się, jak zapewnić dzieciom dobre warunki, a nauczycielom możliwie łagodne przejście przez zmianę.

Dzisiaj cieszy mnie, że większość nauczycieli nadal pracuje. Część osób przeszła na emeryturę, pozostali znaleźli zatrudnienie. Dzieci szybko zaaklimatyzowały się w nowych szkołach.

Mieszkańcy obdarzyli mnie dużym zaufaniem podczas pierwszych i drugich wyborów i wiedziałem, że podejmując się zadania likwidacji szkół, niektórych zawiodę, może rozczaruję. Mówiłem o tym jednak szczerze i otwarcie od samego początku mojego urzędowania jako wójt.

W ostatnich latach mieliśmy pandemię, później wojnę, a następnie pojawiły się ogromne środki inwestycyjne, które trzeba było szybko i rozsądnie wykorzystać. To był właściwie maraton. Bez dobrego zespołu pracowników nie poradzilibyśmy sobie z tym wszystkim.

Dzisiaj największym wyzwaniem jest dla mnie nie tylko realizowanie inwestycji, ale również utrzymanie dobrego zespołu i odpowiedzialnego podejścia do zarządzania gminą.

G24: Przed nami kolejne lata kadencji. Jakie inwestycje i projekty uważa Pan dziś za najważniejsze do przeprowadzenia?

M.T.: Planów jest naprawdę bardzo dużo. Mamy przygotowane dokumentacje projektowe i programy funkcjonalno-użytkowe. Najważniejsza jest oczywiście dalsza rozbudowa sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, bo potrzeby w tym zakresie nadal są bardzo duże. Chcemy również myśleć o dywersyfikacji źródeł dostaw wody, żeby gmina nie była uzależniona od jednego rozwiązania.

Kolejna rzecz to drogi. To jest zadanie, które właściwie nigdy się nie kończy. Rozwijają się nowe obszary zabudowy, powstają nowe domy i osiedla, a za nimi musi iść odpowiednia infrastruktura drogowa.

Bardzo ważne są również ośrodki zdrowia w Łużnej i Szalowej. Mamy przygotowaną dokumentację i złożone wnioski o dofinansowanie ich przebudowy i termomodernizacji. Chciałbym, żeby mieszkańcy mieli dostęp do szerszej oferty świadczeń, między innymi pediatrii, ginekologii czy rehabilitacji.

Kolejnym priorytetem pozostaje Centrum Opiekuńczo-Mieszkalne, a właściwie rozwiązanie, które pozwoli stworzyć na bazie dawnej szkoły miejsce odpowiadające potrzebom seniorów i osób wymagających wsparcia. Jeżeli uda się znaleźć odpowiednie finansowanie, chciałbym ten temat doprowadzić jak najdalej.

Chcemy również rozwijać mieszkalnictwo. Jesteśmy na etapie przekazywania działki do SIM Małopolska i liczę na to, że powstaną tam mieszkania, szczególnie ważne dla młodych ludzi, którzy przy obecnych cenach nieruchomości często nie mają szans na własny dom bez ogromnego zadłużenia.

Przed nami również termomodernizacja Szkoły Podstawowej nr 1, wielofunkcyjne boisko w Mszance oraz rozwiązanie problemu lokalowego szkoły w Biesnej. Chcielibyśmy wykorzystać istniejący dom ludowy, rozbudować go i dostosować do potrzeb szkoły.

Podzielę się z Państwem moim marzeniem na koniec kadencji. Bardzo bym chciał, aby swoje oblicze zmienił nasz rynek w Łużnej, bo to miejsce historyczne, sentymentalne, skupiające mieszkańców i naszych gości i miejsce z ogromnym potencjałem.

G24: Patrząc w dalszą przyszłość – jak wyobraża Pan sobie gminę Łużna za pięć, a nawet dziesięć lat?

M.T.: Przede wszystkim chciałbym, żeby Łużna była dynamiczną gminą, która się nie wyludnia. Chciałbym, żeby centra naszych miejscowości nadal tętniły życiem, żeby ludzie mieli tutaj dobre warunki do mieszkania, wychowywania dzieci, prowadzenia działalności gospodarczej i spędzania wolnego czasu.

Nie łudzę się, że nagle pojawi się tutaj wielki przemysł i wszyscy będą pracować na miejscu. Moim zdaniem perspektywą dla Ziemi Gorlickiej jest przede wszystkim stworzenie bardzo dobrych warunków życia i sprawnej komunikacji z większymi ośrodkami. Jeżeli ktoś może pracować zdalnie albo dojechać do Krakowa, Tarnowa czy Rzeszowa w rozsądnym czasie, może mieszkać tutaj, gdzie koszty życia są niższe, a jednocześnie mieć dostęp do rynku pracy większego miasta.

Dlatego tak ważne są drogi, kolej, dobre połączenia komunikacyjne, ale również infrastruktura lokalna. Jeżeli mamy szkołę, przedszkole, ośrodek zdrowia, kulturę, sport, sklepy, usługi i dobre drogi, to tworzymy miejsce, w którym po prostu dobrze się żyje.

Chciałbym też, żeby Łużna była miejscem przyjaznym dla ludzi młodych i seniorów, żeby młodzi mieli możliwość zdobycia mieszkania, a starsi – odpowiedniej opieki i nie byli pozostawieni sami sobie.

Mam nadzieję, że za pięć czy dziesięć lat będziemy mogli powiedzieć, że dzisiejsze inwestycje rzeczywiście zmieniły gminę, że rozwój infrastruktury przełożył się na nowe firmy, miejsca pracy i większe dochody własne samorządu, a w konsekwencji na jeszcze lepszą jakość życia mieszkańców.

Jest też druga, bardzo ważna rzecz. Chciałbym, żeby Łużna pozostała gminą ludzi przyjaznych, serdecznych i otwartych na innych, żebyśmy rozwijając infrastrukturę i inwestując w budynki, drogi czy sieci, nie zgubili tego, co jest najważniejsze – lokalnej wspólnoty.

Chciałbym po prostu, żeby za dziesięć lat nadal można było powiedzieć, że w Łużnej dobrze jest mieszkać.

G24: Dziękujemy za rozmowę.

M.T.: Dziękuję.

::addons{"type":"facebook-encouragement"}