Podstawową rolą każdego systemu odgromowego jest ochrona budynku oraz jego użytkowników przed negatywnymi skutkami wyładowań atmosferycznych. Piorunochron realizuje to poprzez przechwycenie i skuteczne odprowadzenie prądu piorunowego od najwyższego punktu obiektu do gruntu. Ostatnim i niezbędnym punktem tej ścieżki są uziomy – elementy odpowiedzialne za przekazanie prądu piorunowego do ziemi, gdzie zostaje on bezpiecznie rozproszony. W niniejszym wpisie omówimy, czym są uziomy, jakie są ich rodzaje oraz materiał wykonania, a także w jaki sposób przyczyniają się one do prawidłowego funkcjonowania instalacji odgromowej.

Jaką funkcję pełnią uziomy w instalacji odgromowej?

Aby dokładniej odpowiedzieć na to pytanie, warto najpierw w dużym uproszczeniu przedstawić, jak zbudowana jest każda instalacja odgromowa. W typowym budynku mieszkalnym tworzą ją – zaczynając od szczytu – zwody pionowe, poziome, przewody odprowadzające oraz właśnie uziomy. Zwody pionowe przechwytują prąd piorunowy, który jest następnie rozprowadzany zwodami poziomymi i odprowadzany przewodami odprowadzającymi do uziomów – metalowych prętów pogrążanych w ziemi na określonej głębokości:

• uziom pionowy – najniższa część na głębokości nie mniejszej niż 3 m, najwyższa – nie mniejszej niż 0,5 m;
• uziom poziomy – układane na dnie wykopów na głębokości minimum 0,5 m.

W przeciwieństwie do pozostałych komponentów instalacji odgromowej uziomy nie są w żaden sposób izolowane. Dzięki temu mogą przekazać ładunki elektryczne bezpośrednio do gruntu, gdzie zostają one bezpiecznie rozproszone (uziemione).

Uziomy są obowiązkowym i fundamentalnym elementem dbania o bezpieczeństwo mienia, jego użytkowników oraz instalacji elektrycznej czy urządzeń funkcjonujących w obiekcie.

Rodzaje uziomów w instalacji odgromowej

Uziom dobiera się zawsze w odniesieniu do wymagań projektowych oraz specyfiki budynku i warunków, w jakich montowany będzie system ochrony odgromowej. Kategoryzacja tych elementów bywa różna, np. uziomy pojedyncze (proste) i wielokrotne (układy uziomowe), zbudowane z większej liczby elektrod. W elektrotechnice obowiązuje także podział uziomów ze względu na:

• pochodzenie (naturalne, np. elementy zbrojenia, i sztuczne);
• sposób implementacji (pionowe, jak pręty; poziome, np. taśma stalowa oraz płytowe, np. blacha).
• typu A (uziomy pionowe albo poziome) i typu B (otokowe, kratkowe, fundamentowe).

W obiektach budowlanych zalecanym rozwiązaniem jest najczęściej zastosowanie uziomu fundamentowego lub poziomego uziomu otokowego. Kluczowym działaniem w procesie montażu jest pomiar i wyznaczenie wartości rezystancji uziemienia, pozwalające ocenić, czy system ochrony odgromowej będzie skutecznie pełnił swoją funkcję. Taką ekspertyzę wykonuje się w trakcie prac budowlanych oraz po ich sfinalizowaniu.

Z czego są wykonane dobre uziomy?

Zasady projektowania uziomów w instalacjach odgromowych określa norma PN-EN 62305-3. Zasadniczo wykonuje się je ze stali nierdzewnej, stali ocynkowanej albo pomiedziowanej. Dobór materiałów jest każdorazowo warunkowany wymaganiami projektowymi oraz warunkami, w których pracować będzie instalacja odgromowa.

Warto zwrócić uwagę, czy uziomy danego producenta są zgodne z obowiązującymi przepisami, certyfikowane oraz czy zostały przebadane pod kątem skuteczności i jakości wykonania. Wysokiej klasy komponenty oferuje np. AH Hardt – najbardziej doświadczony producent instalacji odgromowych w Polsce, który na rodzimym rynku działa już od blisko czterech dekad. W ofercie dostępne są ponadto profesjonalne elementy do wykonywania uziemień, takie jak groty, pobijaki i przyłącza czy złącza uziomowe.

Podsumowanie

Uziomy to nieizolowane, metalowe komponenty, będące integralną i obowiązkową częścią każdego systemu ochrony odgromowej. Ich rodzaj, sposób montażu oraz materiał wykonania dobiera się zgodnie ze specyfiką budynku, projektu oraz warunkami, w jakich funkcjonować będzie piorunochron. Wysokiej klasy uziomy wykonuje się ze stali nierdzewnej, ocynkowanej albo miedzi, a ich skuteczność powinna być potwierdzona certyfikatami i pozytywnymi wynikami badań. Tylko wówczas mogą skutecznie realizować swoją funkcję, zapewniając maksymalny poziom ochrony przed wyładowaniami atmosferycznymi.