Szymbark, 30 lipca 2025 r. – To był wyjątkowy dzień dla historii regionu i dziedzictwa kulturowego ziemi gorlickiej. Na elewacji dworu Gładyszów w Szymbarku – zwanego potocznie Kasztelem – uroczyście odsłonięto płaskorzeźbę herbu Gryf, symbolizującego ród, który przez niemal trzy stulecia władał tymi terenami.

Gryf to jeden z najstarszych polskich herbów szlacheckich. Wzmiankowany już w XV wieku przez Jana Długosza w herbarzu Insignia seu clenodia Regis et Regni Poloniae, był znakiem rozpoznawczym m.in. Mieleckich, Branickich i właśnie Gładyszów. Jak przypomniała w swoim wystąpieniu dyrektor Kasztelu, to właśnie ten ród w XIV wieku założył miasto o niemieckiej nazwie Schonberg – Piękna Góra, obecny Szymbark, będące centrum ich nieformalnego dominium nad rzekami Ropą i Zdynią.

Odsłonięcie herbu poprzedziły przemówienia zaproszonych gości – w tym przedstawicieli władz wojewódzkich, powiatowych i gminnych – oraz wystąpienie potomka rodu, pana Arkadiusza Gładysza. Uroczystości towarzyszyło także poświęcenie płaskorzeźby przez ks. Rafała Budzika oraz salwy honorowe Bractwa Kurkowego Dworu Karwacjanów.

Autorem projektu detalu herbowego jest artysta-rzeźbiarz Zdzisław Tohl, zaś wykonawcą – Aleksander Tohl. Odtworzenie herbu poprzedziły liczne kwerendy archiwalne. Choć nie odnaleziono źródeł jednoznacznie wskazujących pierwotną lokalizację herbu, jak podkreślono w przemowie:

Na większości zamków, pałaców oraz siedzib dworskich na elewacjach pojawia się detal herbowy

Co w połączeniu z zachowanymi archiwaliami i jedną ze starych pocztówek pozwoliło na rekonstrukcję pierwotnego wyglądu wejścia do Kasztelu.

Zazwyczaj dwór lokowany był na wzniesieniu, stał frontem do drogi głównej, skąd przed wejście do dworu wiodła aleja. Nad wjazdem zazwyczaj widniał herb właściciela. Ten sam herb lokowano także w tympanonie portyku dworu

- mówiła dyrektor placówki, nawiązując do dawnej architektonicznej tradycji polskich dworów.

Na zakończenie uroczystości nie zabrakło podziękowań dla wszystkich zaangażowanych w projekt: twórców płaskorzeźby, ekipy montażowej, społecznych opiekunów prac oraz zespołu muzealnego.

Szczególne słowa wdzięczności skierowano także do Koła Gospodyń Wiejskich z Szymbarku za przygotowanie poczęstunku i pana Gładysza za regionalne góralskie potrawy.

Odsłonięcie herbu to nie tylko symboliczny powrót do historii, ale też ważny krok w kierunku zachowania tożsamości lokalnej. Dzięki takim inicjatywom dziedzictwo kulturowe regionu ma szansę przetrwać i inspirować kolejne pokolenia.

 

::photoreport{"type":"check-for-article","item":"6145"}

::news{"type":"see-also","item":"34942"}

::addons{"type":"facebook-encouragement"}